Gerçek Üçüncü Yol Kemalizm

Üçüncü yol kavram olarak bu emperyalistlerin elinde kirlenmeden önce çok daha başka bir şeyi ifade ediyordu. Sömürülen milletlerin, ulusal bağımsızlıkçı halkçı nitelikteki kalkınma çabaları, kapitalizm ve sosyalizm dışında kendi bünyelerine uygun bir gelişme teorisiydi üçüncü yol. Ve "üçüncü yol"un tüm sömürülen mazlum milletler içinde ilk örneği Kemalist İdeoloji ve Kemalist kalkınma modeliydi. Başta Maurcie Duverger pek çok doğulu ve batılı bilim adamı Kemalizmi bu şekilde nitelendirmiştir. Duverger; "
Kemalist Kadro Hareketi 1930’larda Üçüncü Yol’un teorisini geliştirmişlerdi. 1960’larda günümüzün kuvayı milliyecileri İlhan Selçuk, Mümtaz Soysal gibi isimlerinin de yer aldığı YÖN hareketi bu yolda çalışmalar ortaya koymuştu. Doğan Avcıoğlu, Türkiye’nin Düzeni kitabında Üç Kalkınma Yolu üst başlığının altında şu sıralamayı yapıyordu.
1- Komünist Kalkınma Yolu
2- Amerikan Tipi Kalkınma Yolu
3- Milli Devrimci Kalkınma Yolu
Burada kapitalizm ve sosyalizm dışında bir üçüncü yol arayışı açıkca göze çarpıyordu. Avcıoğlu’nun Türkiye için önerdiği yol da buydu. Doğan Avcıoğlu bir sosyalist olmasına rağmen Türkiye koşullarına uygun bir kalkınma modeli peşindeydi. Ama bu da yetmez çünkü Mustafa Kemal’in amacı Avcıoğlu’nun ki gibi sosyalizme gidecek bir model değil kapitalizm ve sosyalizmin hastalıklarından uzak bir dengeli ulusal kalkınma yaratabilmekti. İşte bugün de Kemalistlerin görevi budur.
Bugün de gerçek üçüncü yolu küreselleşmeden zarar gören, sömürülen ülkeler ortaya koyacaklardır. Nitekim kimi HonMalezya gibi Asyalı ülkeler sermaye akışına bazı kısıtlamalar getirmiştir. Şili, Çin, Hindistan gibi bazı ülkeler bu tür politikaları zaten uyguladıkları için Asya krizinden daha az etkilendiler. Yine bazı Asya ülkeleri devletin ekonomideki ağılığını arttıracak kimi adımlar atmaya başladılar. Mümtaz Soysal’ın Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlanan şu sözlerini bir kez daha tekrar etmek gerek “Bir üçüncü yol bulunacaksa, bu yolun küreselleşmeden zarar görmüş ülkeler için söz konusu olması gerekir. Bu ise yeni bir buluş olmayacaktır. Çünkü eskiden var olan bir modeldi. Aşağı yukarı Türkiye’nin 1930’larda denediği, denemeye başladığı bir yoldu bu. Türkiye’nin başlattığı ve sonradan üzerinde çalışılan ve birçok ülke için model olarak ileri sürülen bir gelişme yoluydu. Amerika ve Avrupa dışındaki ülkelerde, eski ulusal bağımsızlık hareketlerine benzer bir biçimde, bu kez ulusal ekonomik düşünce bağımsızlığını gerçekleştirmek ve o ülkeler için bir takım modeller geliştirmek gerekiyor. Belki asıl üçüncü yol bu olacak."
Ahmet Taner Kışlalı’nın yorumu da Soysal’ı destekliyor. "Ve şimdi yaşanan deneyimler, Kemalist devletçilik anlayışını yeniden bizim ve dünyanın gündemine getirdi. Hani bir çok yabancı uzmanın da “komünizm ve kapitalizm arasında üçüncü yol” olarak nitelendirdiği “Kemalist Devletçiliği"
Üçüncü yol ana hatları ile azgelişmiş bir ülkenin ulusalcı - halkçı kalkınma modelidir. Ve Kemalizm bunun dünyadaki ilk örneğidir. Türkiye’yi 21. yüzyıla taşımak için, Avrasya’da antiemperyalist bir blok kurmak için Kemalizmin üçüncü yolcu anlayışı önümüzdeki tek seçenektir. Artık Kemalistlerin başka hiçbir ideolojiye bakmadan bu büyük tarihsel birikimi hayata geçirmelerinin zamanı gelmiştir.
Kemalizmin üçüncü yol olması herşeyden önce Mustafa Kemal’in düşünce sistemi ve kullandığı yöntemle ortadadır. Mustafa Kemal ancak Einstein’nın görelilik teorisinden sonra Bilim Felsefecileri tarafıdan sistemleştirilmiş eleştirel akılcılık akımının siyaset alanındaki ilk temsilcisiydi. O yöntem olarak ne diyalektik materyalizmi ne de pozitivizmi kullanmıyordu. İşte bu yüzden Kemalizm düşünsel, felsefi yönüyle de kapitalizm ve sosyalizmin dışında bir üçüncü yoldur. Kemalizmi kapitalizmin ya da sosyalizmin bir türevi olarak gösterme çabaları art niyetli, bilimsellikten uzak, spekülatif çabalardır. Ve bunu yapanlar açıkça emperyalizme hizmet ederler.
Kapitalizm ve marksizm yandaşlarınca evrensel oldukları iddia edilen ideolojilerdir. Kapitalizm sömürgeciliğe ve emperyalizme dayandığı için asla evrensel olamayacaktır. (sınırsız besin üretimine olanak sağlayacak biyoteknolojik bir devrim ve yine fizyon gibi sınırsız enerji elde etme yolları ile ekolojik dengenin korunabileceği bir teknolojik atılım yapılmazsa) Bugünkü parametrelerle bakıldığında kapitalist sistem insanlığın ancak çok küçük bir kesimine hizmet etmektedir. Marksizmin özellikle avrupa merkezli yorumları ise determinist klasik gelişme sürecinin tüm toplumlar için geçerli olacağını düşündükleri için yani her toplumun ilkel - köleci - feodal - kapitalist - sosyalist - komünist evreleri geçireceğini sandıkları için azgelişmiş ülkelerin sömürülmesini ve dışardan dayatmalarla kapitalist sisteme geçirilmelerini desteklemişlerdir. Kemalizm çözümünün ulusal olduğunu belirlediği için (ki aslında Kemalizm azgelişmiş ülkelerin ortak hareket etmesini antiemperyalist bir blok oluşturmalarını da desteklediği için aslında evrensel açılımlara da sahiptir. Ama diğer ideolojiler gibi evrensel mutlak çözümler getirdiği iddiasında değildir çünkü bu iddia akıl dışıdır.) bu evrensellik iddiasındaki iki ideolojiden ayrılır işte bu yüzden de bir üçüncü yoldur. Nitekim pek çok batılı ve doğulu yazar bunu dile getirmişlerdir. Maurice Duverger’in şu yorumunu tekrar hatırlatmak gerekir. “Yeryüzünde henüz Moskova ya da Pekin tımarına girmemiş olan üçüncü çeşit devletlere yol göstermektedir bu sistem. Yarı gelişmiş milletler için Marksizmin karşısına dikilen ikinci bir alternatifdir bu sistem.
Bugün de ortaya atılan üçüncü yolla Kemalist üçüncü yol arasında Anıl Çeçen’in işaret ettiği gibi kimi benzerlikler vardır. Ama onları amacı yine Kapitalizmi yaşatmaktır. Şunu hiç unutmamamız gerekir ki Avrupamerkezli olan hiçbir sol düşünce emperyalizme karşı çıkmamıştır. Ne Marx, ne Bernstein ne Shaw azgelişmişlerin sömürüsüne karşı durmadılar. Bugünde batılı solcuların tümü sömürnün devamını kurumsallaştırmaya çaılışıyorlar. MAI’nin en büyük destekçileri de bunlar değilmi. Avrupa sosyal demokrasisinden de üçüncü yolundan da bize bir hayır gelmez. Blairci sosyaldemokratlarımız bunu görmeliler.
Şimdi yazımızda dile getirdiklerimizi özetleyecek olursak.
1- Üçüncü Yol kavramı Avrupa sosyal demokratlarının kapitalizmin içine düştüğü krizle de bağlantılı olarak krize bir çözüm için ortaya sürülmüş ve temel bir değişimi hedeflemeyen bir sistemdir. Dahası öncülerinin Clinton ve Blair olduğunu göz önüne alırsak küreselleşmenin en büyük dayatmacılarının önerisi olduğunu da görürüz.
2- Batı sosyal demokratları da diğer batılı siyasetler gibi emperyalisttir. Bu yüzden ne Türkiye’ye ne de diğer gelişmekte olan ülkelere bir faydası olmayacaktır. Ancak ulusal ekonomilerin yıkılması yönünde ulusal sol partileri ikna etmeye onları küreselleşmeci yapmaya yarar. CHP’yi yönetenler bu oyuna gönüllü kanmışlardır.
3- Bunun yanında batıda bile küresel kapitalizmin sorgulanmaya başlanması önemlidir. Önerilen üçüncü yolun az da olsa sosyal devlet kavramını dile getirmesi bu noktadan başlıyacak daha verimli tartışmalara yol açabilir.
4- Sisteme karşı gerçek alternatifi ancak bu sistemden zarar gören uluslar yaratabilir. Yani bir üçüncü yol bugün dünya gündemine ancak sömürülen mazlum ya da gelişmekte olan ülkeler tarafından getirilebilir. İşte bu açıdan bakılınca gerçek üçüncü yol Kemalizmdir. Çünkü kapitalizm ve sosyalizm dışında sömürülen ülkeler için bir karma ekonomi ve kalkınma modelini 70 yıl önce uygulamış bir anlamda kuramlaştırmıştır. Kemalizmle birlikte özellikle Balkanlı, Asyalı, Ortadoğulu hatta mesela Avrasyacılık gibi Rus kökenli antiemperyalist düşünceler de bu yoda katkılarını ortaya koymalıdırlar.
________________________________________
Yararlanılan Kaynaklar:
1- Soysal M. Küreselleşme İflasa Gidiyor, Cumhuriyet Gazetesi
2- Yıldızoğlu E., Yeni Dünya Eski Hamam Eski Tas, Sosyalist Alternatif Dergisi sayı:6
3- Yıldızoğlu E., Üçüncü Yol Ne Kadar Gerçekçi ? Cumhuriyet Gazetesi
4- Küresel Bunalıma Üçüncü Yolla Çıkış Aranıyor. Nokta Dergisi. Sayı 868
5- Kozanoğlu, H. Üçüncü Yol, Birikim Dergisi, Sayı:113
6- Aysan, M., Atatürk’ün Ekonomi Politikası
7- Duverger M., Atatürk’e Sayg, Türk Dil Kurumu Yayınları
8- Çeçen A., Üçüncü Yol Maskeli Küreselleşmedir, Ulusal Sola Teorik Katkı
9- Çeçen A., Küreselleşme Karşısında Bir Üçüncü Dünya Modeli: Kemalizm, Aydınlanma 1923 Sayı: 20
10- Kışlalı, A.T., Kalpaklı Kalkınma, Cumhuriyet Gazetesi, 23 11 1998
11- Kansu, I. (Derleyen), Masaldan Bunalımın Yalın Gerçeğine: Yeni Dünya Düzeni Yazı Dizisi, 23-30 Aralık 1998, Cumhuriyet Gazetesi
12- Blair, T., Küresel Merkez Sol ve Üçüncü Yol Üzerine, NPQ, Türkiye, Sayı:2